ИМПУЛЬСТІК-ПЛАЗМАЛЫҚ ӨҢДЕУДЕН КЕЙІН FE–TIB₂–CRB₂ ЭВТЕКТИКАЛЫҚ ЖҮЙЕСІ НЕГІЗІНДЕГІ ДЕТОНАЦИЯЛЫҚ ЖАБЫНДАРДЫҢ ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЖӘНЕ ФАЗАЛЫҚ КҮЙІН ЗЕРТТЕУ
Түйін сөздер:
импульстік-плазмалық өңдеу, жабындар, фазалық құрам, құрылым, детонациялық бүрку, қаттылық, эвтектикалық жүйе, тозуАңдатпа
Детонациялық бүрку әдісімен алынған Fe–TiB₂–CrB₂ жабындары олардың құрылымдық және пайдалану қасиеттерін жақсарту мақсатында импульстік-плазмалық өңдеуге (PPT) ұшыратылды. Фазалық құрамы, микроқұрылымы, микроқаттылығы, тозуға төзімділігі және коррозиялық мінез-құлқы кешенді түрде талданды. Рентгенқұрылымдық талдау өңдеуден кейін α-Fe, TiB₂ және CrB₂ фазаларының сақталғанын растады, сонымен қатар γ-Fe мен Cr₂₃C₆ үлесінің төмендеуі және боридтік фазалардың қайта бөлінуі анықталды. Электрондық микроскопиялық зерттеулер беттік қабаттың тығыздалғанын және қабатаралық кеуектіліктің азайғанын көрсетті. Бетке жақын аймақтағы микроқаттылық шамамен 15-тен 17–18 ГПа-ға дейін артты (15–20%-ға), бұл жергілікті беріктенуді көрсетеді. Трибологиялық сынақтар тозу тереңдігінің төмендегенін көрсетті, ал электрохимиялық зерттеулер коррозиялық потенциалдың 0,15–0,20 В-қа оң ығысқанын және анодтық еру жылдамдығының төмендегенін анықтады. Импульстік-плазмалық өңдеу жабынның негізгі фазалық құрамын өзгертпей, оның механикалық және коррозиялық сипаттамаларын жақсартуды қамтамасыз етеді.
Пайдаланылған дереккөздер
- Bhushan, B., & Ko, P. L. (2003). Introduction to tribology. Applied Mechanics Reviews, 56(1), B6–B7.
- Iqbal, A., Siddique, S., Maqsood, M., et al. (2020). Comparative analysis on the structure and properties of iron-based amorphous coating sprayed with thermal spraying techniques. Coatings, 10(10), 1006.
- Shapagina, N. A., & Dushik, V. V. (2024). Coatings based on refractory materials for corrosion and wear applications. Materials, 17(23), 5936.
- Shtansky, D. V., Kiryukhantsev-Korneev, F. V., Sheveiko, A. N., et al. (2005). Structure and properties of Ti-BN, Ti-Cr-B-(N), and Cr-B-(N) coatings deposited by magnetron sputtering of targets prepared by self-propagating high-temperature synthesis. Physics of the Solid State, 47(2), 252–262.
- Kiryukhantsev-Korneev, F. V., Novikov, A. V., Sagalova, T. B., et al. (2017). A comparative study of microstructure, oxidation resistance, mechanical, and tribological properties of coatings in Mo–B–(N), Cr–B–(N), and Ti–B–(N) systems. Physics of Metals and Metallography, 118(11), 1136–1146.
- Panarin, V. E., Tyurin, Yu. N., Kolisnichenko, O. V., et al. (2016). Защитные покрытия из эвтектического сплава на основе железа с тугоплавкими боридами // Zashchitnye pokrytiya iz evtekticheskogo splava na osnove zheleza s tugoplavkimi boridami [Protective coatings from eutectic iron-based alloy with refractory borides]. Aviatsionno-kosmicheskaya tekhnika i tekhnologiya, (6), 15–20. (In Russ).
- Prysyazhnyuk, P., Biały, W., Bembenek, M., et al. (2025). Improving ballistic resistance of armor steel by FCAW with hardfacing alloys of Fe–Mo–Mn–B–C system. Management Systems in Production Engineering, 33, 1–15.
- Wang, Y. W., Sun, X. W., Wang, L., et al. (2021). Microstructure and properties of CrB₂–Cr₃C₂ composite coatings. Surface and Coatings Technology, 425, 127693.
- Sharma, R. K., Das, R. K., & Kumar, S. R. (2023). HVOF deposition of iron amorphous composite coatings. Surface Engineering, 39, 481–494.
- Liang, D., Zhou, Y., Liu, X., et al. (2022). Wettability and corrosion performance of arc-sprayed Fe-based amorphous coatings. Surface and Coatings Technology, 433, 128129.
- Rakhadilov, B., Magazov, N., Kakimzhanov, D., et al. (2024). Influence of spraying parameters on steel coatings produced by arc spraying. Coatings, 14, 1145.
- Tyurin, Y. N., Zgatkevich, M. L., Pogrebnyak, A. D., & Kolisnichenko, O. V. (2001). Pulse plasma technology and equipment for surface modification. Surface Modification Technologies XIV, 14, 123–135.
- Pogrebnyak, A. D., & Tyurin, Y. N. (2003). Pulse-plasma modification of surface properties and coating. Usp. Fiz. Met., 4, 1–71.
- Rakhadilov, B., Kakimzhanov, D., Seitkhanova, A., et al. (2024). Influence of pulsed plasma treatment distance on Fe-TiB₂-CrB₂ detonation coatings. Coatings, 14, 1025.
