Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ сайты

ТОЗУҒА ТӨЗІМДІ ТАБЫНДАРДЫ БАЛҚЫТЫП ҚАПТАУ ӘДІСІМЕН АЙНАЛМАЛЫ ТАУ-КЕН-ШАХТА ПЫШАҚТАРЫНЫҢ РЕСУРСЫН АРТТЫРУ

Авторлар

Аты Тіркелу
Мадина Капкенова

Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті

Саркен Капаева

Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті

Риза Ғабдысалық

Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті

Яцек Цеслик

AGH Станислав Сташиц атындағы ғылым және технология университеті

Жұмаш Бекмырза

Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай облыстық университеті

Журналдың саны:

Том 1, № 1, 2026

Беттер:

130-140

Қаралымдар:

16

Түйін сөздер:

айналмалы пышақтар, тау-кен жабдықтары, тозуға төзімділік, балқыту, EnDOtec, карбидті жабындар, машина жасау

Аңдатпа

Тау-кен өнеркәсібінде кескіш құралдың беріктігін қамтамасыз ету пайдалану жағдайында абразивті және соққы тозуының агрессивті әсеріне байланысты негізгі инженерлік проблема болып табылады. Бұл зерттеу жұмыс бетінде механикаландырылған балқыту технологиясы бойынша қатайтатын жабындар жасау арқылы тау-кен жабдығының айналмалы пышақтарының пайдалану сенімділігін арттыруға арналған. Негізгі материалдың тозу кинетикасын талдау негізінде EnDOtec оңтайлы легирленген ұнтақ сымдарын таңдау жүргізілді (болат 45). AGH (Польша) Ғылым және технология университетінің сандық бағдарламалық басқаруы (СББ) бар үш координатты станок кешенінде іске асырылған жоғары дәлдіктегі балқыту әдістемесі әзірленді. Микроқаттылықты металлографиялық зерттеу және өлшеу кешені (МЕТОАЛАБ 502) абразияға төзімділік үшін өте маңызды ультра жоғары қаттылық фазаларының (1705 дейін) түзілуін растады. Балқытудың белгіленген технологиялық параметрлері сұйылту коэффициентін және термиялық әсер ету аймағының мөлшерін едәуір төмендетуге мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер әзірленген технологияны Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік практикасына имплементациялаудың орындылығын растайды.

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Пайдаланылған дереккөздер

  1. Kotelnikov, V. V. (2021). Technology of restoration and strengthening of machine parts: Textbook. Moscow: Infra-M.
  2. Sagyndikov, Zh.M., Burkitbaev, M.M., & Kaliev, B.S. (2023). Wear mechanisms of mining equipment and methods of their prevention. Vestnik Karagandinskogo Tekhnicheskogo Universiteta (Bulletin of Karaganda Technical University), 2(110), 54–62.
  3. Aubakirov, Zh.K., Sembaev, N.S., & Nurlanov, E.K. (2023). Prospects for the use of wear-resistant coatings in the mining industry of Kazakhstan. Vestnik KazNRTU, 5(145), 67–74.
  4. Pawlik, J., Cieślik, J., Bembenek, M., Góral, T., Kapayeva, S., & Kapkenova, M. (2022). On the influence of linear energy/heat input coefficient on hardness and weld bead geometry in chromium-rich stringer GMAW coatings. Materials, 15(17), 6019. https://doi.org/10.3390/ma15176019
  5. Bisenov, E. I., Abdrakhmanov, S. T., & Zhunisov, K. K. (2024). Welding technologies for mining equipment. Kazakhstan Mining Journal, 3(182), 45–52.
  6. Nazarbaev, T.A., Kozhakhmetov, E.A., & Ospanov, D.S. (2023). Increasing wear resistance of mining machine parts by welding method. Vestnik KarTU, 4(112), 89–97. (In Russian).
  7. Smagulov, D.U., & Abilov, B. T. (2024). Microstructure of chromium coatings produced by GMAW technology. Metallurgy and Materials Science, 1(38), 23–31.
  8. Seitkaziev, A. Kh., & Nurbosynov, D. N. (2024). Experience in implementing coating technologies at enterprises of the Karaganda region. Mining of Kazakhstan, 1(89), 78–85.
  9. GOST 9450–60. (1960). Metals. Method for measuring microhardness by diamond pyramid indentation. Moscow: Izdatelstvo standartov.
  10. Kuznetsov, A.S., et al. (2023). New materials for surfacing and their application in the mining industry: Monograph. Ekaterinburg.
  11. Sidorov, A.R. (2023). Methods of quality control of surfaced coatings. Control. Diagnostics, 8, 41–47.
  12. Zimakov, A. V. (2021). Wear and protection methods of mining equipment. Kemerovo: KuzSTU.
  13. Mrowiec, L. B., et al. (2023). Influence of dilution on wear resistance of hardfaced coatings in mining applications. Materials, 16(3), 1123. https://doi.org/10.3390/ma16031123
  14. Fernández, J., & García, A. (2018). Laser cladding of Ni-based alloys for mining tools. Materials & Design, 142, 312–320. https://doi.org/10.1016/j.matdes.2018.02.047
  15. Badisch, E., & Kirchgaßner, M. (2023). Microstructure and wear resistance of chromium-rich hardfacing alloys. Surface and Coatings Technology, 454, 129167. https://doi.org/10.1016/j.surfcoat.2023.129167
  16. Kabdrakhmanov, E. S., Zhaksylykov, T. B., & Muratov, R. M. (2023). Regularities of carbide phase formation in welded coatings. News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of Chemistry and Technology, 4(450), 112–120.

Том 1, № 1, 2026

Kapkenova, М., Kapaeva, S., Gabdysalyk, R., Cieślik, J., & Bekmyrza, Zh. (2026). INCREASING THE SERVICE LIFE OF ROTARY MINING KNIVES BY MEANS OF SURFACING AND WEAR-RESISTANT COATINGS. EKTU Journal of Engineering Sciences, 1(1), 130-140. https://doi.org/10.51885/3134-8009_JES_2026_1_11