Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ сайты

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БОЛЖАУ ҮШІН ЖЕРДІ ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ДЕРЕКТЕРІН ҚОЛДАНУ

Авторлар

Аты Тіркелу
Жанат Рамазанова

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

Марина Замалитдинова

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

Аяна Камет

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

Бекарыс Абдикаримов

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

Журналдың саны:

Том 1, № 1, 2026

Беттер:

64-72

Қаралымдар:

18

Түйін сөздер:

Жерді қашықтықтан зондтау деректері, өнімділік, нормаланған айырымдық вегетациялық индекс (NDVI), ғарыштық суреттер, ғарыштық суреттерді дешифрлеу

Аңдатпа

Қазақстан Республикасындағы ауыл шаруашылығы елдің азық-түлік қауіпсіздігін және экспортты қамтамасыз етуде стратегиялық рөл атқарады. Бұл жұмыста дәнді дақылдардың өнімділігін бағалау үшін Жерді қашықтықтан зондтау әдістерінің тиімділігін көрсетіледі. Бұл мақалада 2019–2023 жылдар аралығындағы Sentinel-2 ғарыштық суреттері пайдаланылды. Өсімдіктердің нормаланған айырымдық вегетациялық индексі (NDVI) дақылдардың өнімділігін болжау үшін пайдаланылды. Ғарыштық суреттерді дешифрлеу мен NDVI индексін есептеу ArcGIS бағдарламалық жасақтамасы арқылы жүзеге асырылды. Зерттеу нәтижелері NDVI көрсеткіштері вегетациялық кезеңдегі дақылдардың биологиялық өнімділігін дәл бейнелейтінін, сондай-ақ бұл көрсеткіштердің биомасса мен өнім көлемімен өзара тығыз байланысты екенін көрсетті. Сонымен қатар, өнімділікке талдау жасау барысында NDVI көрсеткішімен қатар ауа температурасы, жауын-шашын мөлшері сияқты климаттық параметрлерді де ескерген жағдайда, болжаудың дәлдігі артатыны атап өтілді. Өнімділікті болжаудың практикалық маңызы зор.

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Пайдаланылған дереккөздер

  1. G.P. Shetty, A Meghana, Praveen Kottari, Mahesh G. Shetty. (2024). Aerial farming: Revolutionizing M-drone in sustainable agriculture. International Journal of Agriculture Extension and Social Development, Vol. 7, № 12, 446-455, https://doi.org/10.33545/26180723.2024.v7.i12g.1450
  2. Ridha Guebsi, Sonia Mami, Karem Chokmani. (2024). Drones in Precision Agriculture: A Comprehensive Review of Applications, Technologies, and Challenges. Drones, № 8, 686, https://doi.org/10.3390/drones8110686
  3. Matese, A.; Toscano, P.; Di Gennaro, S.F.; Genesio, L.; Vaccari, F.P.; Primicerio, J.; Belli, C.; Zaldei, A.; Bianconi, R.; Gioli, B. (2015). Intercomparison of UAV, Aircraft and Satellite Remote Sensing Platforms for Precision Viticulture. Remote sensing, № 7(3), 2971–2990. https://doi.org/10.3390/rs70302971
  4. Abrougui, K.; Guebsi, R.; Ouni, A.; Boughattas, N.E.; Habel, F.; Barkaoui, Y.; Amami, R.; Khemis, C.; Abdou, B.; Chehaibi, S. (2022). Contribution of UAV-airborne imagery in the study of machine-soil-plant interaction in potato cultivation. Journal of Oasis Agriculture and Sustainable Development, № 4, 71–78, https://doi.org/10.56027/JOASD.spiss102022
  5. Natalya N. Karabkina, Nurlan E. Bekmuhamedov, Olga V. Dolbnya, Aset A. Arystanov, Ainur S. Aysarova, Ranida Arystanova, Rekhangul A. Kurbanova, Rashid T. Iskakov. Operational Solution of Space Monitoring of Grain Crops in South Kazakhstan on the Basis of Data of Sentinel-2, Landsat-8, PlanetScope. Information Technologies in Remote Sensing of the Earth – RORSE, 2018, pp. 321-328, https://doi.org/10.21046/rorse2018.321
  6. Liu T, Yu L, Liu X, Peng D, Chen X, Du Z, Tu Y, Wu H, Zhao Q. A Global Review of Monitoring Cropland Abandonment Using Remote Sensing: Temporal–Spatial Patterns, Causes, Ecological Effects, and Future Prospects. J. Remote Sens., 2025, 5 Article 0584, https://doi.org/10.34133/remotesensing.0584
  7. Copernicus Browser https://browser.dataspace.copernicus.eu/?zoom=5&lat=50.16282&lng=-20.78613&demSource3D=%22MAPZEN%22&cloudCoverage=30&dateMode=SINGLE
  8. Geoportal of the Kostanay District https://map.ikostanay.kz/
  9. Public Cadastral map https://map.gov4c.kz/egkn/
  10. NextGIS Data https://data.nextgis.com/en/region/KZ-39/base/
  11. РГП «Казгидромет». (2020). Ежегодный бюллетень мониторинга состояния и изменения климата Казахстана за 2019 год. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana // RGP «Kazgidromet». Ezhegodnyi byulleten' monitoringa sostoyaniya i izmeneniya klimata Kazakhstana za 2019 god. (2020). [Annual bulletin on monitoring the state and changes in Kazakhstan's climate for 2019,2020]. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana (In Russ.)
  12. РГП «Казгидромет». (2021). Ежегодный бюллетень мониторинга состояния и изменения климата Казахстана за 2020 год. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana // RGP «Kazgidromet». Ezhegodnyi byulleten' monitoringa sostoyaniya i izmeneniya klimata Kazakhstana za 2020 god. (2021). [Annual bulletin on monitoring the state and changes in Kazakhstan's climate for 2020, 2021]. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana (In Russ.)
  13. РГП «Казгидромет». (2022). Ежегодный бюллетень мониторинга состояния и изменения климата Казахстана за 2021 год. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana // RGP «Kazgidromet». Ezhegodnyi byulleten' monitoringa sostoyaniya i izmeneniya klimata Kazakhstana za 2021 god. (2022). [Annual bulletin on monitoring the state and changes in Kazakhstan's climate for 2021, 2022]. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana (In Russ.)
  14. РГП «Казгидромет». (2023). Ежегодный бюллетень мониторинга состояния и изменения климата Казахстана за 2022 год. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana // RGP «Kazgidromet». Ezhegodnyi byulleten' monitoringa sostoyaniya i izmeneniya klimata Kazakhstana za 2022 god. (2023). [Annual bulletin on monitoring the state and changes in Kazakhstan's climate for 2022, 2023]. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana (In Russ.)
  15. РГП «Казгидромет». (2024). Ежегодный бюллетень мониторинга состояния и изменения климата Казахстана за 2023 год. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana // RGP «Kazgidromet». Ezhegodnyi byulleten' monitoringa sostoyaniya i izmeneniya klimata Kazakh-stana za 2023 god. (2024). [Annual bulletin on monitoring the state and changes in Kazakhstan's climate for 2023, 2024]. https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/ezhegodnyy-byulleten-monitoringa-sostoyaniya-i-izmeneniya-klimata-kazahstana (In Russ.)
  16. Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК. Динамические таблицы по Северо-Казахстанской области. (2019–2023). https://stat.gov.kz/ru/region/sko/dynamic-tables/1485/ // Byuro natsional'noi statistiki Agentstva po strategicheskomu planirovaniyu i reformam RK. Dinamicheskie tablitsy po Severo-Kazakhstanskoi oblasti. (2019–2023). [Dynamic tables for the North Kazakhstan region, 2019–2023]. https://stat.gov.kz/ru/region/sko/dynamic-tables/1485/
  17. Агроклиматические ресурсы Костанайской области: научно-прикладной справочник. (2017). https://ingeo.kz/wp-content/uploads/2017/11/%D0%90%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%8B-%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B82.pdf // Agroklimaticheskie resursy Kostanaiskoi oblasti: nauchno-prikladnoi spravochnik. (2017). [Agroclimatic resources of the Kostanay region: scientific-applied reference book, 2017]. https://ingeo.kz/wp-content/uploads/2017/11/%D0%90%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%8B-%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B82.pdf

Том 1, № 1, 2026

Ramazanova, Zh., Zamalitdinova, М., Kamet, А., & Abdikarimov, B. (2026). APPLICATION OF EARTH REMOTE SENSING DATA FOR PREDICTING AGRICULTURAL CROP YIELDS. EKTU Journal of Engineering Sciences, 1(1), 64-72. https://doi.org/10.51885/3134-8009_JES_2026_1_6